Procedury zabiegowe - złuszczanie, peeling

Skóra ludzka nieustannie odnawia się naturalnie. Każdego dnia powstają nowe komórki, a jednocześnie ulegają złuszczeniu inne, te "zużyte". Cały ten proces trwa około 28-30 dni i zachodzi w części skóry, która nazywa się naskórkiem (na - skórze - wierzchnia warstwa skóry, najbardziej powierzchowna). Ale co do tego ma peeling i złuszczanie w gabinecie kosmetycznym?

Otóż całkiem sporo, zapraszam do lektury, wszystko wyjaśnię

Z tego artykułu dowiesz się między innymi:

• w jaki sposób przebiega proces keratynizacji
• czym jest komórka żywa, a czym zrogowaciała
• jakie funkcje spełnia keratynizacja komórek naskórka
• jakie zadania posiada złuszczanie mechaniczne i enzymatyczne naskórka
• jakie są sposoby usuwania martwych komórek naskórka w gabinetach kosmetycznych
• jakich form złuszczania naskórka używają kosmetolodzy, a jakie zarezerwowane są jedynie dla lekarzy
• jak często i jakimi metodami, produktami warto wykonywać złuszczanie naskórka w warunkach domowych

Keratynizacja

Zanim przejdę do omawiania głównego zagadnienia niniejszego artykułu, czyli peelingowania skóry - warto zwrócić uwagę i objaśnić proces keratynizacji. Bowiem bez znajomości etapów tego zjawiska, ciężko jest zrozumieć po co właściwie wykonywać peeling i ścieńczać powłokę skóry. Postaram się zrobić to w jak najbardziej prosty, a przy tym skondensowany sposób - czyli podobnie jak pozostałe moje treści edukacyjne (blog, Zeszyty, Poradnik).

Keratynizacja (choć nazwa może wydawać się początkowo bardzo skomplikowana) oznacza w ujęciu ogólnym złuszczanie i jednoczesne odnawianie ilości komórek naskórka - musi być zachowana równowaga ilościowa. Naskórek nie powinien "tracić" komórek, bez uzupełnienia tego "ubytku". Nie może także dojść do sytuacji, kiedy warstwa naskórka będzie zbyt gruba przez brak harmonii między usuwaniem a produkcją nowych komórek. 

Przy właściwych proporcjach między tworzeniem i usuwaniem komórek istnieje stan homeostazy, równowagi - "zdrowego" naskórka, a także całej skóry. Natomiast przy zaburzeniu jednego z tych elementów pojawia się patologia skóry - może stać się zbyt cienka, atroficzna, bądź w drugą stronę - pogrubiała, nieelastyczna.

Przypomnę jeszcze tylko - choć wierzę, że fakt ten jest wszystkim znany - skóra składa się z trzech warstw. Skórę stanowi: (warstwy skóry wymienia się od najbardziej zewnętrznej)

• naskórek
• skóra właściwa
• tkanka podskórna

Proces keratynizacji zachodzi jedynie w warstwie naskórka, a tym samym to właśnie komórki naskórka ulegają stałemu odnawianiu.

 Warstwy naskórka to: (warstwy naskórka wymienia się od najniżej położonej)

• podstawna
• kolczysta
• ziarnista
• biała (jedynie w partiach grubszej objętości naskórka - na przykład: podeszwy stóp, plecy)
• rogowa

Nowa komórka, poprzez podział z innej komórki, powstaje w warstwie podstawnej, a następnie "przesuwana" jest ku wierzchnim warstwom. Każda komórka przechodzi przez warstwę podstawną, kolczystą, ziarnistą, białą (o ile występuje), by dotrzeć do warstwy rogowej i ulec złuszczeniu. W tym czasie, który średnio trwa 28-30 dni, komórka traci swoje jądro komórkowe, czyli traci możliwości rozrodcze, podziałowe. Tym sposobem komórka żywa (posiadająca jądro) po około miesiącu staje się komórką martwą (bez jądra).

Żywa komórka naskórka to keratynocyt, natomiast martwa komórka to korneocyt.

Proces keratynizacji jest procesem naturalnym, fizjologicznym naskórka. Wpływ na niego może mieć między innymi: przebieg chorób przewlekłych i autoimmunologicznych, stosowanie leków, nadużywanie promieniowania UV, narażenie na promieniowanie jonizujące, rentgenowskie, podczerwone, HEV, stosowanie agresywnych i niewłaściwie dobranych zabiegów pielęgnacyjnych do warunków danej skóry.

Związek keratynizacji z zabiegami pielęgnacyjnymi

Pracując ze skórą, wykonując zabiegi pielęgnacyjne, aplikując produkty kosmetyczne, stosując różnego typu urządzenia zabiegowe - głównym założeniem jest wywołanie zamierzonego efektu.

Przy naskórku miękkim, bez nadmiaru zrogowaciałych komórek efekty terapeutyczne są dużo bardziej widoczne i odczuwalne, w porównaniu z czynnościami przeprowadzonymi na skórze z dużą ilością komórek warstwy rogowej. 

Martwe, zrogowaciałe komórki stanowią barierę - jest ona niezwykle istotna w odniesieniu do przenikania w głąb substancji niepożądanych: chemikalia, detergenty, zanieczyszczenia. W drugą stronę także - odparowywanie wody ze skóry, ucieczka substancji odżywczych, mikro i makroelementów.

Jednak w trakcie zabiegów kosmetycznych zabiegowcowi zależy, by tę barierę pokonać i wprowadzić składniki kosmetyczne jak najgłębiej do naskórka i skóry właściwej (w niektórych rodzajach zabiegów). 

Wyobraź sobie taką sytuację: smarujesz kromkę chleba dżemem, ale na chlebie sporą warstwę masła. Chleb to naskórek i skóra, dżem to składniki aktywne z produktów kosmetycznych, natomiast masło jest martwymi komórkami warstwy rogowej naskórka - tą barierą właśnie. Przy cieńszej warstwie masła jest możliwość wniknięcia, wsączenia się dżemu do kromki chleba.

Podobnie sprawa ma się z aplikowanymi składnikami podczas zabiegów kosmetycznych. Przy usunięciu martwych komórek naskórka, usunięciu tej blokady, bariery - istnieje większe prawdopodobieństwo przeniknięcia substancji terapeutycznych w głąb żywych komórek.

Ale uwaga - proszę nie mylić usunięcia martwych komórek, tych które już ledwie się utrzymują w powierzchni naskórka, z całkowitym ich usunięciem - bo przecież warstwa rogowa w całości składa się z komórek bezjądrzastych. Taka sytuacja jest niedopuszczalna. 

Na cele zabiegowe i lepsze przenikanie wystarczy delikatne wspomożenie złuszczania.

Formy złuszczania korneocytów

Najbardziej powszechnym określeniem na złuszczanie korneocytów jest peeling, scrub.

Złuszczanie można przeprowadzić za pomocą:

• mechanicznego usuwania komórek - pocieranie drobinką, powierzchnią ścierną, stosowanie czynnika fizycznego
• rozluźniania połączeń między komórkami - keratolityczne produkty: enzymy roślinne, eksfoliacja, peelingi chemiczne

Według powyższych metod wyróżnia się peelingowanie:

• mechaniczne
• enzymatyczne

Według kryterium głębokości oddziaływania peelingu dzieli się je na:

• powierzchowne
• średniogłębokie
• głębokie

Wśród zabiegów i czynności mechanicznych znajdują się na przykład:

• scrub - peeling kremowy ziarnisty - drobno, średnio, gruboziarnisty
• goomage
• peel-off
• peeling kawitacyjny
• mikrodermabrazja - diamentowa, korundowa, wodno-tlenowa (oksybrazja)
• peeling wodorowy - oczyszczanie wodorowe
• brushing 

Wśród zabiegów i czynności keratolitycznych znajdują się na przykład:

• peeling enzymatyczny - oparty na enzymach roślinnych lub syntetycznych
• eksfoliacja - stosowanie kwasów AHA, BHA, PHA i innych
• peelingi chemiczne - połączenie kwasów i substancji chemicznych - płyn Jessnera, Yellow Peel, Bleu Peel
• peelingi ziołowe - stosowanie selektywnie wybranych keratolitycznych ziół 

Metody mechaniczne opierają się na czynniku fizycznym, głównie pocieraniu i substancji lub powierzchni ściernej - wymagane jest zastosowanie energii ruchu. W wyniku tego martwe, ledwie trzymające się naskórka komórki są odrywane i usuwane.

Metody keratolityczne - enzymatyczne stanowią aplikację na powierzchnię skóry specjalistycznych produktów kosmetycznych, które oddziaływając na desmosomy (połączenia międzykomórkowe) uwalniają komórki zrogowaciałe. Produkty te nie wymagają pocierania i mechanicznego ruchu - mogą wydawać się łagodniejsze, ale nie zawsze tak jest.

Efekty złuszczania

Regularne, właściwe i dostosowane do rodzaju skóry stosowanie peelingów, czyli:

• zwykle raz w tygodniu, bądź raz na dwa tygodnie w zależności od rodzaju cery w przypadku peelingów kremowych ziarnistych lub enzymatycznych oraz
• raz w miesiącu w przypadku peelingów "mocniejszych" maszynowych, aparaturowych

pozwala uzyskać gładką i miękką powierzchnię naskórka widoczną gołym okiem i wyczuwalną dłonią, ale również niesie wiele innych korzyści. Oto niektóre z nich:

• pobudzanie syntezy nowych komórek naskórka,
• wyrównanie kolorytu skóry,
• niwelowanie przebarwień,
• wyrównywanie drobnych blizn, zmarszczek i nierówności skóry,
• usprawnianie oczyszczania zaskórników,
• no i oczywiście - ułatwienie penetracji, przenikania przeznaskórkowego.

Peeling w warunkach domowych

W warunkach domowych warto stosować regularne złuszczanie raz w tygodniu lub raz na dwa tygodnie przy użyciu produktów kosmetycznych - peeling drobnoziarnisty lub enzymatyczny. Można również pokusić się o zakup aparatu do brushingu (mechanizmem jest specjalna szczoteczka obracająca się i czyszcząca skórę, przy okazji usuwająca martwe komórki) lub do peelingu kawitacyjnego (działanie złuszczające otrzymywane jest poprzez fizyczne zjawisko kawitacji, cząsteczka wody uderzając o powierzchnię naskórka pod wpływem fali ultradźwiękowej odrywa martwe komórki). Przy zastosowaniu urządzeń odstęp czasowy powinien być stosunkowo większy.

Wykonywanie peelingów w domu jako część pielęgnacji pozabiegowej pozwala uzyskać lepsze efekty zabiegów przeprowadzonych w gabinecie, ale również wydłużenie efektów osiągniętych podczas zabiegu.

Peeling warto wykonywać bez względu na rodzaj skóry czy typ cery - wystarczy jedynie dobrze dopasować metodę do warunków.

Złuszczanie w domu, gabinecie kosmetycznym, kosmetologicznym, lekarskim

Zabiegi wykonywane w warunkach domowych powinny posiadać niższy stopień oddziaływania na powierzchnię naskórka względem zabiegów przeprowadzanych przez specjalistów. Im większe kompetencje zabiegowca, im większa jego znajomość produktów, aparatury i posiadanego poziomu wykształcenia kosmetycznego, kosmetologicznego - tym zabiegi mogą być bardziej zaawansowane i silniejsze. 

Powyżej, w jednym z poprzednich akapitów, znajduje się podział peelingów ze względu na głębokość oddziaływania. Kosmetyczka stosuje peelingi powierzchowne i średniogłębokie. Kosmetolog wykonuje również peelingi powierzchowne i średniogłębokie z większą przewagą średniogłębokich. Natomiast lekarz może sięgnąć po peelingi nawet głębokie.

I tak na przykład kosmetyczka może wykonać lekkie zabiegi z eksfoliacją - kwasy z grupy AHA, BHA, PHA o słabszych parametrach, a kosmetolog może pracować kwasami silniejszymi, o większym stężeniu, niższym pH, penetrującymi głębiej. Natomiast lekarz (dermatolog, medycyny estetycznej) może stosować peelingi chemiczne o silnym działaniu, złuszczające większe ilości komórek warstwy rogowej - silenie uszkadzające powierzchnię naskórka w celu pobudzenia jej regeneracji i odbudowy.

Nie oznacza to, że czynności wykonywane w domu są nic nie warte, bez sensu i efektu. Są ważne i niejednokrotnie lepsze od agresywnego działania w gabinetach zabiegowych. Tak jak wspomniałam wcześniej, mogą przedłużyć działanie zabiegu kosmetycznego. Mogą również stopniowo, powoli wpływać na rozjaśnienie przebarwień, wygładzenie pojawiających się nierówności. Dzięki zabiegom domowym - właśnie tym słabszym - skóra nie wymaga długiego okresu rekonwalescencji, jak w przypadku wysoko zaawansowanych zabiegów dermatologicznych, lekarskich.

Mam nadzieję, że celowość i istotność złuszczania domowego zostanie zauważona i doceniona 😉

Ale wróćmy do zabiegów w gabinetach. 

Otóż żaden zabieg pielęgnacyjny przeprowadzany w gabinecie (kosmetycznym, kosmetologicznym, lekarskim), żadna procedura zabiegowa nie pomija etapu złuszczania. Jest to niezwykle ważny i niezbędny element wprowadzający do zabiegów. 

• Dzięki złuszczaniu skóra jest oczyszczana z nadmiaru martwych komórek, co istotnie wpływa na przenikanie substancji aktywnych aplikowanych w kolejnych częściach zabiegu.
• Delikatne masowanie skóry przy peelingach ziarnistych usprawnia mikromasaż, co wpływa na lepszy transport substancji w głąb warstw naskórka i skóry, a także na lepsze dotlenienie komórek.
• Stosowanie aparatury i urządzeń zaawansowanych technologicznie podnosi standard zabiegu pielęgnacyjnego.

Warto poczytać także:

Zabiegi - kompendium - artykuł bazowy poświęcony zabiegom kosmetycznym; zawiera wiele informacji dotyczących przeprowadzania zabiegu, struktury zabiegu, produktów kosmetycznych, czynności wykonywanych przed zabiegiem i po jego zakończeniu

Spis wpisów - pytania testowe - indeks wszystkich do tej pory omówionych na blogu pytań egzaminacyjnych w kategoriach najczęściej pojawiających się w zestawach egzaminacyjnych

Zeszyty kosmetyczne - moje autorskie omówienia i rozłożenia "na czynniki pierwsze" zadania egzaminacyjne z części praktycznej egzaminu zawodowego w kwalifikacji FRK.04

"Tak, zdam FRK.04" - drukowany Poradnik (książka) omawiający egzamin zawodowy na kierunku Technik usług kosmetycznych, poświęca dużo miejsca dla struktury i procedur egzaminacyjnych, ale również zwraca szczególną na podział egzaminu na dwie części - pisemną i praktyczną oraz zagadnień najczęściej się w nich pojawiających