Procedury zabiegowe - transport substancji aktywnych

W procedurach zabiegowych niezwykle istotne jest wspomaganie transportu substancji aktywnych przez barierę jaką jest naskórek. Dzięki pokonaniu warstwy naskórka substancje aktywne mogą dotrzeć do leżącej głębiej skóry właściwej, a przez to liczyć można na lepsze efekty zabiegowe. Zwykle w celu poprawy absorpcji stosowane są urządzenia kosmetyczne, ale dostępne są również inne nieaparaturowe metody.


Z tego artykułu dowiesz się między innymi:

  • czym jest bariera naskórkowa
  • co oznacza określenie absorpcja skórna
  • co kryje się pod terminem transportu naskórkowego i jakie są jego rodzaje
  • jakie są możliwości wspomagania transportu naskórkowego aparaturowe
  • jak można wspomóc transport przeznaskórkowy bez stosowania urządzeń kosmetycznych


Bariera naskórkowa

Dzięki właściwej kondycji skóry, a tym samym dobrym funkcjonowaniu bariery naskórkowej - możliwe jest utrzymanie równowagi wewnątrz warstw skóry.

⇛ Z jednej strony chodzi o utrzymanie we wnętrzu skóry wilgoci i składników niezbędnych do jej prawidłowego funkcjonowania - zapobieganie ich odparowywaniu i ucieczce. Na pewno znasz już określenie TEWL - przeznaskórkowa utrata wody (z języka angielskiego transepidermal water loss). Pisałam o tym w jednym z artykułów poświęconych diagnozowaniu skóry przed zabiegiem kosmetycznym, przy okazji serii artykułów omawiających pytania egzaminacyjne, a oto link do niego: Pytanie testowe dotyczące TEWL

⇛ Z drugiej jednak strony chodzi o niedopuszczanie przenikania różnego typu niepożądanych substancji z zewnętrznego środowiska do wnętrza skóry, właśnie poprzez warstwę naskórka, który stanowi dość stabilną blokadę dzięki swej budowie - między innymi strukturze przylegających ściśle do siebie zrogowaciałych komórek w warstwie rogowej.

Dzięki sprawnie działającej barierze możliwe jest zachowanie homeostazy w skórze właściwej, ale także zabezpieczenie całego organizmu przed inwazją patogennych cząstek substancji, a nawet drobnoustrojów.

Bariera naskórkowa jest niezwykle istotna.

Jednak podczas zabiegów kosmetycznych bariera ta jest przełamywana, forsowana, świadomie uszkadzana

Po co? Dlaczego? W jakim celu skoro jest tak potrzebna? O tym w kolejnych akapitach ... 


Absorpcja skórna

Absorpcja oznacza pochłanianie, wchłanianie. Pochodzi od słowa absorbować - zajmować kogoś, coś, czymś.

W odniesieniu do skóry i kosmetyki absorpcja to zdolność skóry (naskórka) do pobierania składników aktywnych z preparatów kosmetycznych na nią aplikowanych. A także można stan ten pojmować jako możliwość drobin substancji do przenikania przez barierę naskórkową.

Nie powinno się przy tym mylić absorpcji z adsorpcją, bowiem określenia te nie są równoznaczne. Adsorpcję także można "przełożyć" na pole kosmetyczne, wówczas oznacza gromadzenie cząsteczek substancji na powierzchni skóry. Adsorpcję produktową można zaobserwować na przykład podczas wykonywania okluzji z maski kremowej, algowej, alginatowej, gipsowej czy nawet wazeliny - aplikowana na powierzchnię skóry porcja kosmetyku na niej pozostaje, nie wchłania się.

Producenci produktów kosmetycznych dążą, a wraz z nimi zabiegowcy, do jak najlepszej absorpcji skórnej składników kosmetycznych - im lepsze wchłanianie, im głębsza penetracja, przenikanie - tym lepsze efekty terapeutyczne

Wszelkie procesy fizjologiczne skóry mające wpływ na jej jędrność, sprężystość, elastyczność, wytrzymałość, nawilżenie, regenerację, odnawianie, odżywianie - zachodzą właśnie w warstwie skóry właściwej. Nie na powierzchni naskórka.

I właśnie mając na względzie silniejsze działanie zabiegowe bariera naskórkowa jest:

  • forsowana - poprzez zastosowanie wspomagania transportu przeznaskórkowego,
  • omijania - poprzez zastosowanie iniekcji, wstrzykiwania składników, substancji bezpośrednio do głębszych warstw skóry.


Transport przeznaskórkowy 

Poprzez transport przeznaskórkowy w ujęciu kosmetycznym, zabiegowym powinno rozumieć się przenikanie substancji z produktów kosmetycznych przez warstwy naskórka.

Jednak nie jest to sprawa prosta i taka oczywista jakby mogło się wydawać. Powyżej wskazałam czym jest bariera naskórkowa w jak najprostszym i skrótowym ujęciu. 

Bariera ta nie może być przełamywana przez każdą drobinę, która na powierzchni naskórka znajdzie się. Może być to zwyczajnie niebezpieczne dla organizmu ludzkiego. 

Składniki produktów kosmetycznych posiadają na tyle dużą cząsteczkę, by móc działać na powierzchni naskórka zabezpieczając go przed czynnikami zewnętrznymi, ale także przed utratą wilgotności czy poprawą struktury zewnętrznej naskórka. 

Wiele substancji nie ma możliwości przeniknięcia przez więcej niż jedną warstwę naskórka pozostając na jego powierzchni.

Im mniejsza cząsteczka, tym posiada większą możliwość penetracji przez kolejne warstwy naskórka. Jednak nie powinny one docierać samoistnie do warstw żywych naskórka, czyli podstawnej i kolczystej, zwanych także warstwą Malpighiego, a tym bardziej do skóry właściwej.

Do tego stosowane są różnego typu aparaty i czynności, aby wspomóc substancję w jej drodze do wnętrza skóry.

Wyróżnia się w ujęciu fizjologicznym i nieco bardziej zaawansowanym trzy podstawowe drogi przenikania substancji przez naskórek. Są to drogi określane jako transport: 

  • międzykomórkowy - substancja "wędruje" pomiędzy komórkami naskórka "szlakiem" cementu międzykomórkowego, dłuższa droga,
  • przezkomórkowy - substancja "przenika" przez komórki naskórka pokonując jej błony zewnętrzne, krótsza droga,
  • przez pory - substancja "wnika" ujściami porów skóry i "omija" większość warstw naskórkowych, szybsza droga.
Jako kosmetyczki w szkole policealnej dostajecie informacje o transporcie przez naskórek w ujęciu ogólnym i raczej jest to informacja wystarczająca na tym etapie, by zrozumieć ten proces. Dodam także, że rodzaje transportu substancji przez naskórek nie są poruszane podczas egzaminu zawodowego 😉 ale uważam, że warto znać taka ciekawostkę fizjologiczną.

Wspomaganie aparaturowe transportu przeznaskórkowego

Do wzmocnienia i poparcia substancji w jej drodze do głębszych warstw skóry stosowane są różnego rodzaju aparaty i urządzenia, a także czynniki fizyczne.

Oto niektóre z nich:

  • sonoforeza - ultradźwięki,
  • jonoforeza - prąd stały,
  • mezoterapia bezigłowa - synergia ultradźwięków i prądu,
  • infuzja tlenowa - drobinka tlenu w dużym natężeniu, ciśnieniu wyrzucana z aparatu łącznie z substancją aktywną,
  • lampa solux, lampa minina - ciepło emitowane z lamp z czerwonym filtrem zwiększa predyspozycje do rozszerzania porów skóry i zwiększania mikrokrążenia skórnego,
  • wapozon - podobnie jak wspomniane lampy emituje ciepło, a dodatkowo poprzez wilgotną parę wodną zmiękcza wierzchnią warstwę naskórka.

Wspomaganie transportu przeznaskórkowego bez stosowania aparatury kosmetycznej

Wzmocnienie transportu przez naskórek jest możliwe również bez stosowania aparatury. Między innymi takimi czynnościami może być:

  • masaż - poprzez wykonywanie ruchów masażu dochodzi do rozgrzania skóry, zwiększenia mikrokrążenia i otwarcia porów skóry podobnie jak przy zastosowaniu lamp z filtrem czerwonym; poza tym substancje zaaplikowane na powierzchnię skóry są niejako wtłaczane ruchami dłoni w naskórek,
  • okluzja - folia, maska (kremowa, algowa, alginatowa, kolagenowa, hydrożelowa, gipsowa, parafinowa) - zastosowanie okluzji tworzy barierę dla substancji zaaplikowanych na powierzchnię skóry przed ich odparowywaniem, a dodatkowo niejako zmusza je do wnikania w naskórek (oczywiście nie każda drobina będzie do tego zdolna); pod okluzją wytwarza się ciepło i wilgoć, które mają właściwości wspomniane powyżej przy lampach, wapozonie i masażu.


Omijanie bariery naskórkowej

Jedynym sposobem na ominięcie bariery naskórkowej jest iniekcja, czyli wstrzyknięcie substancji bezpośrednio do warstw żywych naskórka, skóry właściwej lub tkanki podskórnej. 

Iniekcja jest zabiegiem inwazyjnym i może być niebezpieczna przy braku doświadczenia, kwalifikacji i zachowania sterylności zabiegu. Iniekcja powinna być wykonywana przez świadomego fizjologii i anatomii skóry zabiegowca z użyciem najwyższej jakości atestowanych produktów oraz przy zapewnieniu największego bezpieczeństwa dla klientki, klienta oraz osoby wykonującej zabieg.

Wyróżnić można zabiegi takie jak: 

  • mezoterapia igłowa - iniekcja pojedynczą igłą substancji aktywnych
  • mezoterapia mikroigłowa, mikronakłuwanie - stosowanie kontrolowanych maleńkich i płytkich nakłuć tworzących w powierzchni skóry kanały dla wniknięcia substancji aktywnych
  • inne zabiegi z zakresu medycyny estetycznej polegające na wstrzykiwaniu konkretnych substancji w głąb skóry, jak na przykład: karboksyterapia, botoks, kwas hialuronowy.


Powiązane artykuły:

Zabiegi kosmetyczne - kompendium - zbiór najważniejszych informacji dotyczących wykonywania zabiegów kosmetycznych: rodzaje zabiegów, produktów kosmetycznych, czynności zabiegowe poprzedzające oraz kończące pielęgnację lub upiększanie

E-book - spis wszystkich materiałów dydaktycznych dostępnych w wersji elektronicznej

Materiały dydaktyczne w wersji drukowanej opisane zostały w poniższych artykułach:

Egzamin zawodowy - zestawienie artykułów dotyczących procedur egzaminacyjnych, wymagań, terminów oraz wyników

Pytania testowe - indeks omówionych na blogu pytań egzaminacyjnych z szczegółowym opisem kategorii, których dotyczą


Komentarze

Popularne posty z tego bloga

FRK.04 czerwiec 2025 zadanie egzaminacyjne - treść oraz rozwiązanie

Egzamin zawodowy w kwalifikacji FRK.04 - sesja Zima 2026 - treść zadania i propozycja rozwiązania

Egzamin zawodowy FRK.04 - "ostatnia prosta" do sesji Lato 2025